Hoe hard gaat elektrificatie op de off-highway markt?

Graafmachines, hijskranen, landbouwvoertuigen: dankzij de elektrificatiepakketten van Bosch Rexroth werken ze steeds vaker op elektriciteit. Zeker in Nederland, want hier lopen bouwers en landbouwers voorop als het gaat om emissieloos werken. Hoe ontwikkelt de off-highway markt zich? En wat is de volgende stap van Bosch Rexroth?

Bosch Rexroth was zeker niet de eerste partij die een elektrificatiepakket op de markt bracht voor zware machines. Jean-Pierre Mulders, sales manager mobile applications: “We zijn nou eenmaal een Duits bedrijf. Dus we hebben eerst de hele lijn uitgedacht en ervoor gezorgd dat alle onderdelen voldoen aan hoge kwaliteits- en veiligheidseisen. Maar sinds we met eLION een compleet pakket bieden gaat het hard. Vooral in Nederland proeftuinland, want juist in Nederland zitten Willy Wortels en innovatieve start-ups te sleutelen aan nieuwe technieken.”

Bouwsector op kop
De Nederlandse bouwsector loopt voorop. “Dankzij subsidies en het feit dat opdrachtgevers eisen stellen op het gebied van CO2-reductie, is er budget voor elektrificatie”, aldus Mulders. “Daardoor rijden er steeds meer volledig elektrische voertuigen rond op bouwplaatsen. Met grotere wisselbare accupakketten halen die inmiddels de gewenste inzetduur. Die bottleneck is hard aan het verdwijnen.”

Retrofitmarkt
“Vaak zijn het overigens nog geen volledig nieuw ontworpen voertuigen af fabriek”, vervolgt Mulders. “Er is een retrofitmarkt ontstaan, met elektrificatiepartijen die voor importeurs en grote aannemers voertuigen aanpassen en de dieselmotoren van nieuwe machines verwisselen voor elektrische alternatieven plus een accupakket. Vaak gebruiken deze elektrificatiepartijen het eLION pakket van Bosch Rexroth, omdat dit pakket de integratie met bestaande voertuigsystemen via software, bediening en sensoren gemakkelijk mogelijk maakt. Hetzelfde geldt voor de directe koppelingen van mechanische overbrengingen en werkhydrauliek. Het resultaat is dat de machine prestatie qua nauwkeurigheid en efficiëntie door de elektrificatie flinke sprongen maakt.”

Minder risico eindgebruikers
De retrofit markt is een deels tijdelijke markt, maar voorlopig wel een belangrijke. Mulders: “De elektrificatiepartijen maken de overstap voor de eindgebruiker een stuk kleiner. Zij kunnen het sleutelen aan machines overlaten aan een gespecialiseerde partij, wat minder risico’s met zich meebrengt. Veel elektrificatiepartijen zijn eLION-partner van ons geworden, en we zien dat grote aannemers hen inmiddels opdracht geven om hele series machines tegelijk om te bouwen in plaats van een enkel voertuig.”

Hybride landbouwvoertuigen
De landbouwsector is en blijft volgens Mulders voorlopig de tweede belangrijke afnemer in de elektrische off-highway markt. “Nederlandse agrariërs zijn heel innovatief, maar ze hebben het qua financiering lastiger. Voor akkerbouw is het belangrijk om kost-effectieve machines te ontwikkelen. Bovendien werken agrariërs veelal off grid. Daardoor is deze sector vooralsnog vooral geïnteresseerd in hybride oplossingen.”

Meer autonome machines
“De landbouwsector is van oudsher arbeidsintensief, maar autonome voertuigen nemen steeds meer werk over”, schetst Mulders. “Het grote voordeel daarvan is dat zolang het accupakket het doet, ze 24/7 kunnen werken. Daardoor kan een agrariër uit de voeten met een lichtere machine, wat bovendien voordelig is voor de bodemkwaliteit en de teelt. Waarschijnlijk gaan die machines ook nog automatisch laden, net zoals grasmaairobotten dat al doen. Dat maakt elektrificeren voor de sector extra aantrekkelijk.”

Ook een 96V-variant
Sinds de lancering van eLION in 2022 kreeg Mulders uit de markt vaak dezelfde vraag. “Of we ook een 96V-variant hadden, want 400-800v volt had lang niet iedereen nodig. Omdat we met hydrauliek en besturingstechniek al actief zijn in de hoogspanningsmarkt, hebben we ons daarop gericht met eLION. De laagspanningsmarkt bestond bovendien al enkele decennia; in pakhuizen is de elektrische heftruck inmiddels ingeburgerd. Maar nu we twee jaar verder zijn heb ik nieuws: op ons Mobile ’24 evenement in september in Ulm introduceren we eLION 96V. Want in die markt denken we ook meerwaarde te kunnen bieden.”

Compleet pakket
“Het zit ‘m in onze holistische benadering”, zegt Mulders. “Ons pakket is compleet en de onderdelen sluiten naadloos op elkaar aan. Klanten hoeven zelf weinig aan te passen. Onze BODAS-software vormt het hart van de techniek en stuurt alle onderdelen aan. Hoogspanningsklanten die al werken met BODAS, zien de 96V-optie na een software-update vanzelf verschijnen. Zij kunnen nieuwe machines eenvoudig toevoegen aan hun ontwerpstudio. Voor nieuwe klanten geldt trouwens dat ze de software gratis kunnen downloaden en gebruiken voor configuraties. Pas als ze een controller inbouwen in een machine, vragen we een periodieke fee.”

Berekening hele aandrijflijn
Een ander voordeel is de eFadi-ontwerpsoftware. Mulders: “Daarin kun je alle eisen invoeren waaraan een voertuig moet voldoen, zoals gewicht, bandenmaat, trekkracht en gewenste koppel. De software berekent vervolgens de hele aandrijflijn. Je krijgt je niet alleen een suggestie voor een bepaald type eLION-motor, maar ook voor de bijpassende tandwielkast, de hydromotor, de pomp enzovoort. Dat scheelt een hoop uitzoekwerk en geeft engineers snel een goed beeld.”

Waterstof
Met eLION 96V maakt Bosch Rexroth het elektrificeren van seriematig geproduceerde, lichtere machines laagdrempelig. Verwacht Mulders dat het bedrijf aan de andere kant van het spectrum ook een nieuwe markt aanboort? “Net als andere partijen zijn we geïnteresseerd in waterstof. Maar in de off-highway markt maakt niemand daar al echt werk van. Efficiëntie is de rem. Eerst kost het veel energie om waterstof op te wekken, vervolgens moet je die waterstof op je machine weer omzetten in elektriciteit. Gebruik je waterstof voor een brandstofmotor, dan hou je een rendement over van dertig tot maximaal zestig procent. Bij een elektrische batterij kom je uit op 90-95% procent. Die batterij is dus heel veel efficiënter.”

Niche markt
“Ik denk dat waterstof als eerste ingezet gaat worden op een plek waar machines met zware vermogens continu draaien”, vervolgt Mulders. “Bijvoorbeeld in een haven, waar machines van overslagbedrijven kolen staan te scheppen. Daar is ook de infrastructuur aanwezig om waterstof te produceren. Of een plek zonder elektriciteit, zoals een mijn of een groot ontginningsproject. Het toepassingsgebied is klein en waterstof relatief duur, dus de komende jaren blijft het een niche markt.”

Expertise bij Bosch
“Bij Bosch Rexroth blijven we alle ontwikkelingen nauwlettend in de gaten houden,” zegt Mulders. “We kijken onder meer naar ons moederbedrijf Bosch, dat bezig is met waterstof voor het langeafstandstransport. Maar voor onze branche blijft elektrificatie de komende jaren véél belangrijker. Wat dat betreft is Bosch ook een snoepwinkel voor ons. Hun experts hebben volop ervaring met elektrificatie in voertuigtechniek. Als we iets willen ontwikkelen, kunnen we gemakkelijk een beroep ze doen. Die samenwerking heeft zeker bijgedragen aan de vliegende start van eLION.”